Trening w myśleniu, czyli Darwin przed sądem — Fundacja En Arche

Posted on
Trening w myśleniu, czyli Darwin przed sądem - Mira Jankowska
Trening w myśleniu, czyli Darwin przed sądem - Mira Jankowska
Książka Philipa E. Johnsona Darwin przed sądem

W życiu ważne jest poznawanie argumentów za i przeciw. Brak takiej możliwości nie pozwala nam czuć się wolnymi i dobrze wybierać. 

Kwes­t­ia ta jest waż­na nie tylko w życiu codzi­en­nym, ale także w nauce. Przemil­czenia fak­tów, ich zafałs­zowywanie, bądź niedo­puszczanie nowych odkryć do gło­su defor­mu­je wiedzę o rzeczy­wis­toś­ci. W kon­sek­wencji może­my być uczeni wąt­pli­wych teorii w fizyce, chemii, astronomii czy biologii. A to budowanie na grząskim gruncie. 

Spotkać człowieka, który sta­je się auto­ry­tetem, to szczęś­cie. Tak o Philip­ie E. John­sonie mówią ci, którzy go znali. Ten amerykańs­ki prawnik, człowiek wielkiej wiedzy, mądroś­ci i kul­tu­ry oso­bis­tej zmarł pod koniec 2019 roku zostawi­wszy po sobie ślad nie tylko w postaci książek, ale także prawnych zmi­an doty­czą­cych sposobu przekazy­wa­nia wiedzy i naucza­nia. Jak ważny był to głos, świad­czy fakt, że amerykańs­ki par­la­ment przyjął je jednogłośnie. Doty­czyły one zag­waran­towa­nia prawa do prowadzenia ucz­ci­wej, mery­to­rycznej dyskusji, opartej na argu­men­tach, a nie na emoc­jach i przeko­na­ni­ach. Zapis ten doty­czył kwestii, o której wspom­i­na John­son w swo­jej głośnej książce Dar­win przed sądem, która wkrótce trafi na półki. 

Przy­wołu­je on głośną rozprawę sądową, którą moż­na by uznać za ekspery­ment społeczno-medi­al­ny. Otóż, w jed­nym ze stanów USA dysku­towano na sali sądowej o dar­winowskiej teorii ewolucji drogą doboru nat­u­ral­nego, a zwłaszcza o kwes­t­i­ach, które w ramach tej teorii były – i nadal są – kon­trow­er­syjne. Efek­tem pewnych parateatral­nych i socjotech­nicznych zabiegów było całkowite zdeprecjonowanie w tej dyskusji opo­nen­ta teorii ewolucji, który starał się przed­staw­ić mery­to­rycznie wąt­pli­woś­ci, jakie teo­ria Dar­wina budzi w świecie nau­ki. Wydarze­nie to odbiło się dużym echem w USA

Jak waż­na to kwes­t­ia, pokazu­je nasza codzi­en­ność, kiedy uży­wa­jąc tych samych słów rozmi­jamy się w ich rozu­mie­niu. Roz­maw­iamy bowiem wtedy według zasady „ja o niebie, ty o chlebie”

John­son był prawnikiem i dlat­ego znane mu były różne tech­ni­ki argu­men­tacji. W książce Dar­win przed sądem pokazał on, jak różne, częs­to pozanaukowe mech­a­nizmy nie pozwala­ją dojść do gło­su odmi­en­nym kwes­t­iom, zagad­nieniom lub teo­ri­om, gdyż mogły­by naruszyć fun­da­men­ty przyję­tych powszech­nie – choć niekoniecznie prawdzi­wych – przekon­ań. Krótko mówiąc dzi­ała­nia, których się dopuszc­zono w trak­cie trwa­nia rozprawy, wyk­luczyły ucz­ci­wą debatę przy zas­tosowa­niu metod nie naukowych, lecz socjotech­nicznych i reto­rycznych. John­son to doskonale wyła­pał i nagłośnił. Pozy­ty­wnym skutkiem jego spostrzeżeń było doprowadze­nie do zmi­an w praw­ie amerykańskim. Odtąd miało ono zabez­pieczać możli­wość przed­staw­ia­nia w ośrod­kach eduka­cyjnych domin­u­jącej obec­nie teorii Dar­wina, ale wraz z jej słaby­mi punk­ta­mi. Dzię­ki temu zaist­ni­ała możli­wość poz­nawa­nia argu­men­tów „za i prze­ciw” głos­zonym poglądom. 

John­son zwró­cił również uwagę na roz­bieżnoś­ci w rozu­mie­niu pewnych ter­minów i na konieczność opra­cow­a­nia definicji konkret­nych pojęć. Dopiero ich dopre­cy­zowanie umożli­wia rozmów­com twór­czą, rozwi­ja­jącą dyskusję. Jak waż­na to kwes­t­ia, pokazu­je nasza codzi­en­ność, kiedy uży­wa­jąc tych samych słów rozmi­jamy się w ich rozu­mie­niu. Roz­maw­iamy bowiem wtedy według zasady „ja o niebie, ty o chlebie”. 

Zaj­mu­jąc tak wyraziste stanowisko i wprowadza­jąc swoisty ład w dyskurs na tem­at wartoś­ci teorii ewolucji autor omaw­ianej książ­ki stał się mimowol­nym pio­nierem Ruchu Inteligent­nego Pro­jek­tu. Twierdzi się tutaj, że w poz­nawal­nej empirycznie rzeczy­wis­toś­ci może­my odna­j­dować pro­jekt, czyli efekt zaplanowanego i zre­al­i­zowanego celowego dzi­ała­nia jakiejś inteligencji. Poszuki­wanie pro­jek­tu jest powszech­ną prak­tyką w takich naukach jak krymi­nolo­gia, pale­on­tolo­gia czy grafolo­gia. Trud­ność pole­ga na tym, że w naukach przy­rod­niczych orę­down­i­cy teorii Dar­wina – nie zważa­jąc na niekon­sek­wenc­je jego teorii – nie chcą dopuszczać do mery­to­rycznej dyskusji na ten tem­at innych uczonych – zwolen­ników teorii inteligent­nego pro­jek­tu (ID). 

Książ­ka Phili­pa E. John­sona Dar­win przed sądem jest dla pol­skiego czytel­ni­ka, intere­su­jącego się roz­wo­jem nau­ki i jej ucz­ci­woś­cią, lek­turą obow­iązkową. Ma się ona pojaw­ić na półkach księ­gars­kich w maju bieżącego roku. To już dru­ga pozy­c­ja w cyk­lu wydawniczym real­i­zowanym pod nazwą Seria Inteligent­ny Pro­jekt. Jej wydaw­cą jest Fun­dac­ja En Arche, która wspiera i propagu­je rozwój nau­ki. Czyni to nie tylko poprzez wydawanie książek naukowych i pop­u­larnonaukowych, ale także przez wspieranie insty­tucji i orga­ni­za­cji zaj­mu­ją­cych się propagowaniem wiedzy i edukacją. Młodzi naukow­cy, a także stu­den­ci, zwłaszcza dziedzin przy­rod­niczych i ścisłych, mogą ubie­gać się w niej o granty lub stype­n­dia naukowe. 

Fun­dac­ja En Arche orga­nizu­je także konkursy i kon­fer­enc­je naukowe, spotka­nia pop­u­laryzu­jące wiedzę o pochodze­niu i roz­wo­ju życia na Zie­mi. To tylko niek­tóre z propozy­cji Fun­dacji. Do dys­pozy­cji pozosta­je boga­ta w treś­ci jej strona inter­ne­towa www.enarche.pl oraz por­tal W poszuki­wa­niu pro­jek­tu www.wp-projektu.pl, który zaw­iera infor­ma­c­je na tem­at teorii inteligent­nego pro­jek­tu. Oprócz odpowiedzi na pyta­nia związane z teorią Dar­wina i teorią inteligent­nego pro­jek­tu w postaci mate­ri­ałów pisanych, zaw­iera ona mate­ri­ał audiow­iz­ual­ny. Są tam między inny­mi noty prezen­tu­jące naukow­ców różnych dziedzin pochodzą­cych z wielu kra­jów, zwolen­ników inteligent­nego pro­jek­tu, oraz krótkie wywiady z nimi. Wkrótce pojaw­ią się tam pod­casty z uczony­mi z Pol­s­ki i zagrani­cy, którzy w przys­tęp­ny sposób i chęt­nie dzielą się swo­ją wiedzą i inspiru­ją do odważnego myślenia. 

Na stron­ie Fun­dacji moż­na też będzie wkrótce nabyć książkę Dar­win przed sądem Phili­pa E. John­sona. Dostęp­na tam już jest inna, równie ciekawa pozy­c­ja z obszaru rozważań nad roz­wo­jem życia na Zie­mi Ikony ewolucji. Praw­da czy mit? napisana z ner­wem przez Jonathana Well­sa, amerykańskiego biologa. 

Obie książ­ki to doskon­ałe propozy­c­je dla wszys­t­kich, którzy lubią wiedzieć. Uczą jak korzys­tać z argu­men­tów i trenu­ją w samodziel­nym myśleniu. 

(Vis­it­ed 551 times, 1 vis­its today)
  • Udostępnij